چند مطلب گزیده

سلام.
امروز چند مطلب کوتاه می‌نویسم. امیدوارم براتون جالب باشه.

۱. مورد اول، «سندرم لهجه خارجی» یا Foreign Accent Syndrome . این پدیده‌ی پزشکی شگفت‌انگیز، با مکانیزم آسیب‌دیدگی عصبی (مثلاً بعد از سکته مغزی، خونریزی مغزی، ضربه مغزی یا جراحی روی مغز) موجب تحریف (یا تغییر) آوایی می‌شه، بنابراین معمولا این‌طور به‌نظر میاد که گوینده، لهجه جدید خارجی داره، و گاهی باعث شگفتی اطرافیان بیمار می‌شه، چون بیمار شروع به صحبت با لهجه‌ای می‌کنه که گاهی هرگز به گوشش هم نخورده! موارد متعددی از این سندروم دیده شده، چون خیلی از لهجه‌های یه زبان، تنها با تفاوت‌های آوایی ایجاد می‌شه، و گویش فرد می‌تونه به‌دلیل آسیب‌های عصبی، به لهجه‌ی دیگه شبیه بشه. الان یه کشف جالب کردم: هیچ بعید نیست که پیدایش لهجه‌های کشداری مثل یزدی و اصفهانی هم ناشی از این عارضه بوده باشه!!!

۲.مورد بعدی، یکی از شیوه‌های جالب و نسبتاً جدید در تصویربرداری از دستگاه گوارشه‌ که «اندوسکوپی با کپسول بی‌سیم» یا Wireless Capsule Endoscopy نامیده می‌شه. در این روش، یه کپسول ۱۱ در ۲۶ میلی‌متری با وزن ۴ گرم، به‌کار برده می‌شه که حاوی یه دوربین ویدئو رنگی، یه فرستنده‌ی امواج رادیویی بدون‌سیم، منبع نوری و یه باتری با قدرت کافی برای گرفتن ۵۰ هزار عکس هست، و با مواد زیستی قابل تحمل پوشیده شده که در مقابل اسید قوی معده و آنزیم‌های گوارشی مقاومه! این کپسول صبح روز آزمایش قبل از صبحانه به بیمار داده می‌شه تا کپسول رو بخوره. این کپسول، توسط حرکات موجی دستگاه گوارش به‌جلو رانده می‌شه و در طول هشت ساعت، بدون ایجاد کوچک‌ترین مشکل یا احساس ناخوش‌آیندی برای بیمار، درطول مسیر بیش از ۹ متری دستگاه گوارش حرکت می‌کنه و ۵۰ هزار تصویر پشت سرهم می‌گیره و به‌صورت بی‌سیم تصاویر رو ارسال می‌کنه و یه فرستنده که مثل واک‌من به کمربند بیمار بسته شده، تصاویر رو دریافت می‌کنه و به‌صورت یه فیلم درمیاره. کپسول هم درنهایت بدون هیچ مشکلی دفع می‌شه.
این روش، ناراحتی و آزار روشهای اندوسکوپی معمولی رو برای بیمار ایجاد نمی‌کنه (واقعاً ورود اندوسکوپ به دهان و حلق، عذاب‌آوره و باعث تهوع شدیدی می‌شه که معمولاً باید مریض رو درحالت نیمه هوشیار اندوسکوپی کرد)، ضمن این که روش WCE می‌تونه تموم لوله‌ی گوارش رو تصویربرداری کنه (در روشهای معمولی، فقط بخش‌های ابتدایی و انتهایی لوله‌ی گوارش قابل مشاهده هست و حدود ۶ متر از روده‌ی کوچک از دسترس خارجه). مثلاً درمورد خونریزی‌های مخفی از دستگاه کوارش که اتفاقاً یکی از عوامل نسبتاً شایع کم‌خونی در بزرگسالان و گاهی علامت بدخیمی‌های دستگاه گوارش هست، با کمک روش WCE می‌تونیم محل این خونریزی‌های مخفی رو که اندوسکوپی معمولی نتونسته نشون بده، تشخیص بدیم که به‌این ترتیب کمک شایانی به سلامت افراد می‌کنه.

۳. و یه مطلب کاربردی در مورد علائم هشدار دهنده‌ی ایجاد بدخیمی در خال‌ها.
علائم اصلی رو با ABCD مطرح می‌کنن:
Asymmetry .A یعنی خال، نامتقارن باشه.
Border irregularity .B یعنی لبه یا حاشیه‌ی خال صاف نباشه و حالت دندانه‌دار یا کنگره‌دار پیدا کرده باشه.
Colour change .C یعنی یه خال تغییر رنگ داده باشه، یا این‌که رنگ خال یک‌نواخت نباشه و دورنگ شده باشه.
Diameter .D یعنی قطر خال بیش از یک سانتی‌متر باشه (برخی منابع، این عدد رو ۶ میلی‌متر عنوان می‌کنن) یا قطر خال اخیراً بزرگ شده باشه.
و یه علامت مهم‌تر از همه این‌ها: پدیدار شدن یه خال جدید، به‌ویژه در محل‌هایی از بدن که درمعرض نور خورشیده، و ازهمه مهم‌تر: صورت و سروگردن.
این‌ها علائم اصلی هشداردهنده هستن. بد نیست که توی ذهنتون بسپارید و به‌عنوان اطلاعات عمومی در اختیار دیگران هم قرار بدید.

خوشحال می‌شم اگه سؤالی در مورد این مطالب دارید جواب بدم.

اگه نکته یا سؤال دیگه‌ای هم توی ذهنتون هست مطرح کنید که برای پست بعدی بنویسم، وگرنه دفعه‌ی دیگه راجع به سیکل شبانه‌روزی طبیعی انسان براتون می‌نویسم. اون هم جالبه.

بدرود تا چهار هفته دیگه.

دیدگاه

سلام دکتر
مثل همیشه مفید
یه سوال، اگر یکی از عوامل بدخیمی مشاهده شد، چه باید بکنیم؟ اصلا ممکنه نشونه چی باشه؟

[پاسخ]

سلام خانم مهندس.
ممنون از اظهار لطفتون.
این نشونه‌ها معمولاً (ولی نه لزوماً) نشونه‌ی سرطانی شدن خال‌ها هستن. درصورتی‌که این علائم دیده بشه، بهترین کار مراجعه به یه متخصص پوست یا جراح عمومی هست.
این مطلب رو نوشتم، چون دیدم اخیراً واهمه‌ی بی‌جایی درمورد خال‌های سرطانی بین افراد شایع شده و خیلی‌ها بدون دلیل اصرار به برداشتن خال‌هاشون دارن.

[پاسخ]

سلام دکتر جان
واقعا مفید و عالی، دستتون درد نکنه
با اجازه منم یه نکته مربوط به ریشه لغوی سرطان درکنار حرفاتون بیارم
سرطان در عربی به معنی خرچنگه و به این دلیل کم کم به بیماری سرطان اطلاق شده که موارد اولیه سرطان به وجود غده هایی در بدن که چندین ریشه داشتند و شکلی شبیه خرچنگ رو در ذهن انسان تداعی میکنن گفته شده و کم کم این لغت معنای عام گرفته.

[پاسخ]

اونوقت وقتی که این دوربینه دفع شد خود بیمار باید بگرده پیداش کنه؟ بعدش چی؟ میشورن میدن یکی دیگه بخوره؟

[پاسخ]

آقای دکتر سلام
مثل همیشه جالب بود و مفید. ممنون

[پاسخ]

راستی حیرت نمیکنید از ابداعات مهندسان پزشک!

[پاسخ]

سلام
سرطانی شدن یک خال ودر پی آن سرطان پوست چه مشکلی ایجاد می کند؟ آیا باعث مرگ می شود؟
متشکرم

[پاسخ]

سلام.
از اظهار لطف همه‌ی دوستان عزیز ممنونم.

۱. ممنون حجت‌خان. یکی از کتاب‌های جالبی که قدیما خوندم، «سینوهه» بود. ریشه‌ی کلمه‌ی سرطان رو نوشتی، منو یاد قسمت‌های جالبی از اون کتاب انداختی که برای دفعه‌ی بعدی حتماً می‌نوسیم.

۲. علی‌آقای عزیز، این کپسول یک‌بارمصرفه. باتریش رو هم جوری می‌سازن که بعد از گرفتن عکس‌ها تموم بشه و هیچ بنی‌بشری نتونه ازش دوباره استفاده کنه! یعنی محکم‌کاری برای اطمینان خاطر!

۳. ممنون خانم نقاش‌زاده. نظر لطفتونه.

۴. در این بند از جوابیه، نمی‌تونم چیزی بنویسم، چون دارم حیرت می‌کنم از ابداعات مهندسان پزشک! :-O

۵. خانم کربلایی، ماهیت سرطان، رشد و تکثیر خارج از قاعده‌ست (ازنظر سرعت تکثیر، نوع سلول که ممکنه تغییر کنه و غیرعادی بشه، نابه‌جا بودن بافت سلولی و…). بنابراین عمده‌ی انرژی بدن رو صرف یه فعالیت منفی می‌کنه، با به‌هم ریختن ساختمان ارگان‌های بدن، فعالیت اصلی اونا مختل می‌شه و…، پس درنهایت مشکل‌سازه و اکثراً بیمار رو به سمت مرگ پیش می‌بره. برخی سرطان‌ها رشد کندی دارن و ممکنه سال‌ها بدون عوارض جدی و بدون علامت بمونن، ولی درنهایت باید درمان بشن. اما برخی سرطان‌ها درصورت عدم درمان، در کم‌تر از ۶ ماه هم می‌تونن فرد رو ازبین ببرن، که اتفاقاً یک نوع از سرطانهای پوست به‌نام «ملانوم بدخیم» یا Malignant Melanoma از این نوعه. اما سرطان‌های پوست معمولاً درصورت شروع به‌موقع درمان، کشنده نیستن.

[پاسخ]

ارسال دیدگاه